mjr Henryk Sucharski (1898–1946)
Urodzony w Gręboszowie oficer Wojska Polskiego, komendant Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Symbol obrony Polski we wrześniu 1939 r. Zmarł 30 sierpnia 1946 r. w Neapolu — prochy spoczywają na Westerplatte.
Henryk Sucharski urodził się 12 listopada 1898 r. w Gręboszowie. Pochodził z rodziny chłopskiej; jego ojciec był szewcem. Wychował się na ziemi tarnowskiej, a edukację rozpoczął w miejscowej szkole, później zaś kontynuował naukę w Tarnowie.
Po ukończeniu gimnazjum w Tarnowie w 1917 r. rozpoczął służbę wojskową w armii austro-węgierskiej. Pod koniec I wojny światowej związał się z odradzającym się Wojskiem Polskim. Od lutego 1919 r. służył w 16 Pułku Piechoty, a następnie uczestniczył w walkach frontu litewsko-białoruskiego i ukraińskiego podczas wojny polsko-bolszewickiej.
Za odwagę wykazaną w walkach pod Zadwórzem został wyróżniony we wniosku o Virtuti Militari. W kolejnych latach pełnił służbę w 20 Pułku Piechoty, był instruktorem Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, a następnie dowodził kompanią i batalionem w 35 Pułku Piechoty w Brześciu nad Bugiem. W 1938 r. otrzymał stopień majora.
Westerplatte
Największą sławę przyniosła mu obrona Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Od 3 grudnia 1938 r. do 7 września 1939 r. był jej komendantem. W chwili wybuchu wojny dowodził około 182-osobową załogą, która przez siedem dni odpierała ataki niemieckie, mimo ogromnej przewagi przeciwnika.
Obrona Westerplatte stała się jednym z najważniejszych symboli pierwszych dni II wojny światowej. W późniejszej pamięci historycznej Sucharski urósł do rangi jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich dowódców wojennych.
Wojna i niewola
Po kapitulacji Westerplatte 7 września 1939 r. Sucharski trafił do niewoli niemieckiej, w której pozostawał do końca wojny. Przebywał w różnych obozach jenieckich, a jego wojenne losy były później przedmiotem dyskusji historyków i świadków, także ze względu na spory wokół przebiegu dowodzenia na Westerplatte.
Po uwolnieniu dołączył do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. Od stycznia 1946 r. dowodził 6 Batalionem Strzelców Karpackich. Był to jego ostatni etap służby wojskowej.
Śmierć i pochówek
Henryk Sucharski zmarł 30 sierpnia 1946 r. w Neapolu. Został pochowany początkowo na polskim cmentarzu wojskowym w Casamassimie koło Bari. W 1971 r. jego prochy przewieziono do Polski i złożono na Westerplatte, co miało ogromne znaczenie symboliczne dla upamiętnienia obrońcy tego miejsca.
Znaczenie historyczne
Sucharski jest dziś pamiętany przede wszystkim jako dowódca obrony Westerplatte i symbol polskiego oporu we wrześniu 1939 r. W rodzinnym Gręboszowie jego postać jest szczególnie ważna jako przykład człowieka, który z małej małopolskiej miejscowości trafił do historii całego kraju.
