materiał
Majątki ziemskie w Galicji
Dodano do zbioru:
Wielkie posiadłości Potockich, Kwileckich i Kotarskiego — wykaz wsi i hektarów.
Po pierwszym rozbiorze (1772) obszar współczesnej gminy znalazł się w Królestwie Galicji i Lodomerii, w powiecie dąbrowskim (starostwo w Dąbrowie Tarnowskiej, sądy w Dąbrowie i Żabnie). W 1848 roku zniesiono pańszczyznę; własność ziemi dzieliła się na majątki tabularne (wielkie) i rustykalne (chłopskie).
Na przełomie XIX i XX wieku w gminie funkcjonowały rozległe majątki tabularne:
- hr. Artur Potocki — Biskupice, Hubenice, Kanna, Kupienin, Kuzie, Małec, Mędrzechów, Podlipie,
Samocice, Świebodzin, Wola Mędrzechowska (łącznie ok. 1827 ha);
- hr. Jadwiga Kwilecka — Bieniaszowice, Gręboszów, Karsy, Siedliszowice, Wola Gręboszowska,
Ujście Jezuickie (ok. 1103 ha);
- Stanisław Kotarski — Kłyż, Wola Żelichowska, Żelichów (ok. 692 ha).
Obok folwarków przeważały drobne gospodarstwa chłopskie — często po 2 morgi — co sprzyjało emigracji zarobkowej do Francji, Prus, Danii, USA i Brazylii.
Ewidencję wielkiej własności regulowała Tabula Krajowa (1870) — zob. eksponat Tabula Krajowa. *Szematyzm* tego samego roku (s. 89) wymienia urzędników powiatowych, m.in. komisarza Jana Ruczkę. Stosunki między dworem a parafią przytacza Bojko w Okruszynach z Gremboszowa — m.in. list proboszcza Kalatowicza do hr. Załuskiej (1843) oraz rycinę starego zamku w Dąbrowie — siedziby powiatu, w którym leżała wieś.
Pełniejszy opis na stronie gminy: greboszow.pl
