materiał
Kmiecie, zagrodnicy, komornicy — wieś staropolska
Dodano do zbioru:
Podział społeczno-zawodowy wsi w 1579 — kmiecie, komornicy, łany, samorząd na prawie niemieckim.
W okresie gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej wieś dzieliła się na grupy społeczne o różnych prawach i obowiązkach wobec dworu:
- kmiecie — gospodarstwo z ziemią, czynsz i pańszczyzna sprzężajna;
- zagrodnicy — mniejsza zagroda, pańszczyzna piesza lub czynsz;
- chałupnicy — bez ziemi, praca u innych;
- komornicy — bez ziemi i chałupy, mieszkający „na komorze” u bogatego gospodarza (w rejestrach
1579 rozróżniano komorników z bydłem i bez bydła);
- żebracy — bez majątku.
Początki samorządu wiejskiego wiążą się z prawem niemieckim: sołtys (wójt) z prawem dziedzicznym, karczma, jatki i ława wiejska (sąd ławniczy). Określenia „wójt”, „sołtys” i „ławnicy” przetrwały w polskim ustroju do dziś.
Szczegółowe dane z 1579 dla trzech wsi gminy — w karcie Wieś staropolska w 1579 roku. Nazwy pól i dawne powinności pańszczyźniane opisał Jakub Bojko w Okruszynach z Gremboszowa (1911).
Pełniejszy opis na stronie gminy: greboszow.pl
